Ageïsme in gezondheidsadvies

Voldoen aan voedingsbehoeften

Als diëtist met een passie voor het helpen van oudere mensen om het beste te halen uit het leven dat voor hen ligt, ben ik vaak gefrustreerd door het leeftijdsisme waarvan ik getuige ben in de berichtgeving over gezondheid.

Ik suggereer niet dat het leeftijdsvooroordeel dat ik zie opzettelijk is. Maar veel populaire richtlijnen over voedselkeuze en voeding zijn echt gericht op mensen van 30, 40 of 50 jaar. Het is perfect voor jongere volwassenen die hun lichaam moeten voorbereiden op de komende decennia.

Voor iemand van 70 jaar of ouder kunnen diezelfde boodschappen echter nutteloos en zelfs potentieel schadelijk zijn. Veel te vaak slagen schrijvers van gezondheidsadvies en -informatie er niet in om de boodschap aan te passen aan de unieke behoeften van volwassenen op latere leeftijd.

Helaas kan dat falen uiteindelijk onnodige schade veroorzaken.

Eén plaat past niet iedereen

Ik weet zeker dat de meeste lezers de Australische gids voor gezond eten (AGHE) wel eens hebben gezien. Dit is de picturale weergave van de Australische voedingsrichtlijnen van het federale ministerie van Volksgezondheid en Ouder worden. Het advies dat hierin wordt gegeven is noodzakelijkerwijs generalistisch, omdat het gericht is op een brede leeftijdsgroep.

Als je echter het volledige Australische document met dieetrichtlijnen leest, zul je zien dat hierin staat dat de richtlijnen niet van toepassing zijn op kwetsbare oudere volwassenen.1

Maar gewone mensen zoeken zelden of nooit naar dergelijk achtergrondmateriaal - wat ze zien is de poster aan de muur in gezondheids- en medische centra. Daardoor is het onwaarschijnlijk dat ze de informatie op die poster kunnen aanpassen aan hun eigen behoeften in de context van hun leeftijd en gezondheid.

Op de poster suggereert een gestileerd bord dat een goede gezondheid voortkomt uit het eten van veel groenten, fruit en granen, het consumeren van slechts matige hoeveelheden mager vlees en het kiezen van magere zuivelproducten. Al deze adviezen zijn uitstekend voor actieve jonge mensen met een stevige eetlust.

Maar zelfs een 70-jarige die niet kwetsbaar is, heeft meer eiwitten nodig dan een jongere volwassene - ongeveer 20% meer - en het zijn de delen van het bord met vlees en zuivelproducten die de meeste eiwitten leveren. Dus als er een poster speciaal voor oudere volwassenen zou zijn, zouden die delen echt iets groter gemaakt moeten worden om die hogere behoefte weer te geven, wat betekent dat een ander deel van het bord kleiner zou moeten worden!

Bovendien neemt de eetlust vaak af naarmate mensen ouder worden. Gezien de grotere behoefte aan eiwitten zouden de segmenten vlees/vis/peulvruchten/noten en zuivel prominenter aanwezig moeten zijn. Ik stel voor dat ze bovenaan het borddiagram komen te staan.

Natuurlijk zijn groenten, fruit en granen belangrijk! Maar ik stel altijd voor om een proteïnevoedsel centraal te stellen in elke maaltijd en dat te omringen met het kleurenpalet van groenten, fruit, granen, kruiden en specerijen. Ze passen allemaal op het bord, alleen in een andere configuratie dan op de huidige poster.

En voor mensen die veel ouder zijn of die bijzonder zwak zijn, zijn lekkernijen (in de AGHE 'discretionary foods' genoemd) eigenlijk heel nuttig om de afnemende eetlust op te wekken. Dus de negatieve implicaties van het woord 'discretionair' zijn niet per se nuttig voor deze oudere mensen.

Leeftijd als levensfase

Australië had ooit voedingsrichtlijnen voor oudere volwassenen tot 1999, toen deze werden ingetrokken door de National Health and Medical Research Council. De informatie is nu opgenomen in de AGHE. Je zou kunnen zeggen dat het hebben van aparte voedingsrichtlijnen voor ouderen ageïstisch is, maar de fysiologische realiteit is dat ze net zo noodzakelijk zijn als de richtlijnen voor baby's en peuters of zwangere vrouwen.

Deze realiteit werd 10 jaar geleden besproken door professor Stewart Truswell, emeritus hoogleraar voeding aan de universiteit van Sydney. Zijn uitstekende paper 'Dietary guidance for older Australians' (Voedingsrichtlijnen voor oudere Australiërs) benadrukt de tekortkomingen van generalistische richtlijnen voor oudere volwassenen.2 Hij identificeerde 'leeftijden' die meer overeenkomen met de levensfase van een persoon dan met het getal dat aan hun levensjaren is gekoppeld.

De 'derde leeftijd' van professor Truswell is een tijd waarin mensen ervoor kunnen kiezen om te blijven werken, ook al is pensionering mogelijk en blijven ze betrokken bij het leven, productief in de maatschappij en lichamelijk actief; zijn 'vierde leeftijd' is wanneer ze ondersteunde zorg nodig hebben. De overgrote meerderheid van de mensen die de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt, bevinden zich in de derde leeftijd. Beide groepen hebben gezondheidsbegeleiding nodig die is afgestemd op hun unieke behoeften.

Persoonlijk voedingsadvies vragen

Om een fysieke en cognitieve achteruitgang te voorkomen die volledig vermijdbaar is, heeft elke leeftijdsgroep geschikte voedingsinformatie nodig. Als mensen vanaf eind 60 nadenken over gepubliceerde adviezen, moeten ze even stilstaan en nadenken: "Is dit nu op dezelfde manier op mij van toepassing als toen ik jonger was?

Als het antwoord 'nee' is, luister dan niet, hoe gerenommeerd of aanlokkelijk het nieuwste voedingsplan voor een lang leven of de nieuwste richtlijnen voor een gezond brein ook mogen zijn. Zoek in plaats daarvan persoonlijk advies op maat van een diëtist of je arts - advies dat rekening houdt met je individuele behoeften.

Als je meer van dit soort artikelen wilt lezen, meld je dan aan voor onze nieuwsbrief door door hier te klikken.

Disclaimer: De informatie op deze website is geen vervanging voor individueel gezondheidsadvies van een arts of diëtist.

Referenties

[1] National Health and Medical Research Council (2013), Australische voedingsrichtlijnen, National Health and Medical Research Council, Canberra, verkrijgbaar bij Eat For Health.

[2] A Stewart Trusswell (2009) 'Dietary guidance for older Australians' in Nutrition and Dietetics, vol 66, issue 4, december, pp 243-248, DOI: 10.1111/j.1747-0080.2009.01378.x. Beschikbaar via het lidmaatschap van de National Library of Australia of probeer het in je plaatselijke bibliotheek.

Downloaden