Generaties overbruggen: hoe intergenerationele praktijken gemeenschappen versterken

Wat is intergenerationele praktijk?

Intergenerationele praktijk (IGP) verwijst naar gestructureerde activiteiten of programma's die mensen van verschillende generaties samenbrengen tot wederzijds voordeel. Het stelt mensen van verschillende generaties in staat om kennis, vaardigheden en ervaringen uit te wisselen met de nadruk op wederkerigheid. Elke deelnemer brengt iets waardevols mee om te geven en krijgt er iets waardevols voor terug.

In het Australië van vandaag leven generaties vaak dicht bij elkaar - maar toch hebben ze zelden of nooit contact met elkaar. IGP creëert zinvolle en praktische mogelijkheden voor mensen van alle leeftijden om van elkaar te leren, elkaar te steunen en elkaar te begrijpen.

De aanpak is overal toepasbaar, van scholen en bejaardentehuizen tot gemeenschapshubs en werkplekken, en ontwikkelt respect, vermindert isolatie en versterkt gemeenschappen. Voor ouderen kan het ook risico's zoals ouderenverwaarlozing en marginalisatie verminderen.

Cultureel erfgoed delen: Elena's verhaal

Elena, 72 jaar, woont in een buitenwijk van Sydney. Het plaatselijke buurthuis heeft een wekelijkse vertelgroep voor verschillende generaties en Elena deelt verhalen uit haar kindertijd en culturele erfgoed met kinderen van de basisschool. Hoewel ze in het begin verlegen was om mee te doen, hielp de interesse van de kinderen in dingen zoals de moestuin van haar oma in Griekenland haar zelfvertrouwen te groeien. Nu zegt Elena dat ze zich minder eenzaam, meer gewaardeerd en mentaal actiever voelt. De kinderen krijgen meer begrip voor oudere volwassenen als mensen met hun eigen leven en ervaringen.

Waarom intergenerationele praktijk belangrijk is

Veel oudere volwassenen ervaren eenzaamheid of voelen zich onzichtbaar in hun gemeenschap. Tegelijkertijd hebben jongere mensen vaak moeite om zinvolle contacten te vinden met mentoren of rolmodellen buiten hun directe omgeving. Deze groeiende kloof heeft sociale, emotionele en economische kosten.

Intergenerationele praktijken creëren opzettelijk mogelijkheden voor wederzijds leren, begrip en ondersteuning. De voordelen reiken veel verder dan de betrokken individuen:

• Respect en begrip: IGP breekt stereotypen af en bevordert empathie. Dit bouwt gemeenschappen op die mensen in elke levensfase waarderen, wat leeftijdisme, ouderenmishandeling en marginalisatie van ouderen kan tegengaan.

• Sociale bescherming: Sterkere banden betekenen gemeenschappen die beter in staat zijn om de behoeften van oudere volwassenen op te merken en erop in te spelen, waardoor kwetsbaarheid en verwaarlozing afnemen.

• Betere geestelijke gezondheid: Sociale interactie gaat isolement tegen en verbetert het welzijn, vooral voor ouderen die zich anders misschien geïsoleerd voelen.

• Ontwikkeling van jongeren: Jongeren doen waardevolle vaardigheden op - communicatie, leiderschap en emotionele intelligentie - die hen voorbereiden op volwassenheid.

• Sterkere gemeenschappen: Gedeelde projecten en ervaringen creëren een gevoel van doelgerichtheid en saamhorigheid en ondersteunen de sociale cohesie.

Intergenerationele programma's hebben een blijvende impact en zijn essentieel voor het creëren van veerkrachtige, meelevende en inclusieve gemeenschappen. Deelnemers geven vaak aan dat ze zich zelfverzekerder, meer verbonden en hoopvoller voelen over de toekomst.[i]

Hoe ziet een intergenerationele praktijk eruit?

Intergenerationele praktijk kan op vele manieren en in vele omgevingen worden toegepast.

• In een gemeenschapsomgeving kan IGP een buurttuin zijn waar kinderen en oudere volwassenen samen planten en oogsten en leren van elkaars vaardigheden en verhalen. Het kan een lokaal knooppunt zijn waar jongeren hun oudere buren helpen met eenvoudige technologische problemen, zoals het instellen van een nieuwe telefoon, terwijl de oudere hen laat zien hoe ze een oud familierecept moeten koken.

• Op scholen kunnen ouderen langskomen om te lezen met leerlingen, les te geven of mentor te zijn, terwijl de jongeren de ouderen leren over nieuwe technologie of hun creatieve projecten delen. De vitaliteit en nieuwsgierigheid van een jongere kan een bron van vreugde zijn voor een oudere. Sommige scholen delen zelfs faciliteiten met bejaardentehuizen, zodat dagelijkse interacties tussen jongeren en ouderen deel uitmaken van het gewone leven.

• In verzorgingshuizen kunnen jongeren op bezoek komen om deel te nemen aan intergenerationele speelgroepen, virtual reality programma's, verhaaltjestijd, muziek- en kunstactiviteiten of vieringen met oudere bewoners. Deze betekenisvolle interacties zijn meer dan alleen 'bezoekjes' en kunnen oudere bewoners helpen zich gewaardeerd te voelen omdat ze verhalen, ervaringen en tradities kunnen delen.

• Op het werk kan IGP de vorm aannemen van mentorschap, waarbij oudere professionals hun brede ervaring delen om jongere collega's te begeleiden of waarbij jongere medewerkers oudere collega's helpen bij het navigeren met digitale hulpmiddelen of hedendaagse trends.

• In de kunsten en media kan IGP ontstaan wanneer oudere volwassenen geschiedenissen of cultureel erfgoed delen die jongere mensen omzetten in films, toneelstukken, podcasts of kunsttentoonstellingen.

In de tuin: Het verhaal van Jake en Stephen

Jake is 9 en gaat graag naar zijn buurttuin, waar oudere burgers zoals Stephen (68) kinderen tuinierlessen geven. Onderweg worden veel verhalen uitgewisseld over school en het leven als kleine jongen. Jake bewondert het geduld en de schijnbaar eindeloze kennis van Stephen en hij is erg trots als 'zijn' planten groeien. Stephen vindt het geweldig om te zien hoe zijn tuinvaardigheden worden doorgegeven, maar hij wordt ook herinnerd aan zijn eigen nieuwsgierigheid en hoop voor de toekomst. Hij kijkt net zo uit naar elke sessie als Jake.

Aan de slag met intergenerationele praktijken

Aan de slag gaan met IGP hoeft niet groot of ingewikkeld te zijn. Het begint met een eenvoudige intentie: mensen samenbrengen. Misschien wil je eenzaamheid verminderen, meer leermogelijkheden creëren of een sterker gemeenschapsgevoel opbouwen.

Kijk vervolgens om je heen. Veel gemeenschappen hebben scholen, kinderopvangcentra, bejaardentehuizen, bibliotheken en gemeenschapscentra, maar vaak is er weinig interactie. Een eenvoudig gesprek kan een samenwerking op gang brengen.

Onderzoek vervolgens ideeën. Een gezamenlijke verhaaltijd, een kookactiviteit, een technologische middag of een gemeenschappelijk tuinproject kunnen verbindingen aanwakkeren die uitgroeien tot iets groters. Het belangrijkste is wederkerigheid - zowel jonge als oude deelnemers moeten het gevoel hebben dat ze zowel ontvangen als geven.

Doe een beroep op bronnen en netwerken zoals het Australian Institute for Intergenerational Practice (AIIP). En neem bij elke activiteit de tijd om na te denken, te leren en aan te passen, zodat je programma zich blijft ontwikkelen op een manier die echt werkt voor de deelnemers.

Bronnen

Als je geïnteresseerd bent om aan de slag te gaan met IGP, zijn er veel bronnen, netwerken en programma's waar je terecht kunt, veel daarvan gratis. Enkele voorbeelden zijn:

• de website van de AIIP

• Evenementen en nieuws van AIIP

• Professionele ontwikkeling en onderwijs van AIIP

• korte filmpjes

• gratis bronnengids

• Intergenerationeel leren Australië programma's

• Big Little Buddies intergenerationele muziekprogramma's

• Verhaal van hart en ziel

Het Australische Instituut voor Intergenerationele Praktijk

De AIIP is een organisatie zonder winstoogmerk die zich inzet om generaties samen te brengen en intergenerationele verbindingen onderdeel te maken van het dagelijks leven in Australië. De AIIP heeft met eigen ogen de transformerende kracht van deze verbindingen gezien voor individuen, gezinnen, gemeenschappen en de beroepsbevolking.

Als nationaal toporgaan slaat het AIIP een brug tussen onderzoek en de praktijk om programma's te ontwikkelen die evidence-based, duurzaam en impactvol zijn. Het instituut biedt praktische hulpmiddelen, zoals stap-voor-stap gidsen en sjablonen, en creëert ruimtes voor leren en samenwerking door middel van symposia, workshops en webinars. In 2025 lanceerde het AIIP de Australische Intergenerationele Minimumstandaardenwaarin duidelijke maatstaven staan voor kwaliteitsprogramma's die het leren tussen generaties bevorderen, leeftijdsgebondenheid terugdringen en sociale cohesie opbouwen.

AIIP steunt initiatieven zoals de ABC tv-serie Bejaardentehuis voor 4-jarigen en Bejaardentehuis voor tieners. Het instituut heeft het professionele ontwikkelingsprogramma Joining Old and Young (JOY) aan meer dan 260 jongeren gegeven.[AF5] en leidt de betrokkenheid van Australië bij de Global Intergenerational Week.

---

Over de auteur

Emeritus hoogleraar Anneke Fitzgerald, PhD

Australisch Instituut voor Intergenerationele Praktijk (AIIP)

Anneke Fitzgerald is de oprichter en voorzitter van het Australian Institute for Intergenerat...

Profiel bekijken