De ervaringen van LGBTIQA+-personen met ouderenmishandeling

Elke inwoner van Victoria – zonder uitzondering – verdient het om veilig te zijn, gesteund te worden en gelijk behandeld te worden.

—Trots op onze toekomst: de LGBTIQA+-strategie van Victoria voor 2023–2032

Uit het Nationaal Onderzoek naar de Prevalentie van Ouderenmishandeling uit 2020 bleek dat 1 op de 6 ouderen in Australië te maken heeft gehad met ouderenmishandeling. Joe Ball, de commissaris voor LGBTIQA+-gemeenschappen in Victoria , sprak met Compass over de ervaringen met ouderenmishandeling onder oudere LGBTIQA+-mensen.

De ervaringen van LGBTIQA+-personen met ouderenmishandeling

Commissaris Ball legde uit dat oudere LGBTIQA+-mensen te maken kunnen krijgen met specifieke vormen van ouderenmishandeling die verband houden met hun seksualiteit of gender. Hij noemde onder meer de volgende voorbeelden waarbij een familielid of geliefde van een oudere:

• zet een oudere onder druk om zich te conformeren aan de ‘normen’ van het geslacht dat bij de geboorte is toegewezen

• dreigt de genderidentiteit of seksualiteit van een oudere persoon zonder diens toestemming openbaar te maken

• iemand uitsluit of het contact met een oudere persoon verbreekt vanwege diens genderidentiteit of seksuele geaardheid.1

"Er is meer onderzoek nodig om ons inzicht te geven in de oorzaken en de factoren die het misbruik en de mishandeling van ouderen in LGBTIQA+-gemeenschappen in stand houden", aldus de commissaris.

‘Ik heb begrepen dat het Australian Institute of Family Studies bezig is met de afronding van een onderzoeksproject waarin wordt gekeken naar hoe oudere LGBTIQA+-mensen te maken krijgen met misbruik en mishandeling.2 Ik hoop dat dit onderzoek licht werpt op deze verborgen vorm van huiselijk geweld, waarover te weinig wordt gemeld.’

De toegenomen kwetsbaarheid van LGBTIQA+-mensen

Door historische discriminatie, structurele uitsluiting en diepgewortelde sociale stigma’s zijn oudere LGBTIQA+-mensen bijzonder kwetsbaar voor economische onzekerheid, sociaal isolement en ongelijkheid op gezondheidsgebied. Dit zijn allemaal factoren die in verband kunnen worden gebracht met een verhoogd risico op ouderenmishandeling.

Praktijken zoals het strafbaar stellen van homoseksualiteit, het feit dat het homohuwelijk of ouderschap niet wettelijk wordt erkend, en de eis dat er een operatie moet plaatsvinden voordat een geslachtsverandering of genderdiversiteit wordt erkend, hebben langdurige trauma’s veroorzaakt met blijvende gevolgen.

"Oudere LGBTIQA+-mensen hebben te maken gehad met – en worden nog steeds geconfronteerd met – ernstige discriminatie en marginalisering," aldus commissaris Ball. "Deze erfenis heeft blijvende gevolgen, die zich kunnen uiten in risicofactoren voor misbruik en mishandeling."

Enkele effecten die de commissaris noemde, waren:

• lalleen wonen: ouderen uit LGBTIQA+-gemeenschappen hebben 7 keer meer kans omalleen te wonen3

• sociaal isolement: doordat ze na hun transitie of coming-out van hun familie worden afgesneden, kunnen oudere LGBTIQA+-mensen moeilijk toegang krijgen tot ondersteuning

• huisvestings- en financiële onzekerheid: LGBTIQA+-mensen hebben minstens twee keer zoveel kans om dakloos te zijn geweest als de algemenebevolking⁴; uit een enquête onder 295 oudere LGBTIQA+-mensen bleek dat het percentage eigenwoningbezit bij hen minder dan de helft van het landelijk gemiddelde bedroeg en dat 43% geenpensioen had⁵

• een bijkomend nadeel: LGBTIQA+-mensen kunnen op meerdere gronden worden gediscrimineerd of mishandeld, zoals op grond van seksuele geaardheid, gender en leeftijd. ‘Oudere queer- en transvrouwen en gendervarianten hebben het vaak nog zwaarder. Er is een reëel probleem: oudere lesbiennes en transvrouwen kampen vaak met onzekere woonsituaties en dakloosheid.’

De commissaris merkte ook op dat oudere LGBTIQA+-mensen ‘vaak het gevoel hebben dat ze hun identiteit moeten verbergen om toegang te krijgen tot reguliere hulpverlening, waaronder ouderenzorg’.6 Wanneer oudere LGBTIQA+-mensen zich niet vrij voelen om zichzelf te zijn om hulp te krijgen, kan misbruik voortduren en escaleren. 

Steun in Victoria voor slachtoffers van ouderenmishandeling

Commissaris Ball zei dat de regering van Victoria een reeks initiatieven financiert om ouderenmishandeling te voorkomen en erop te reageren, waaronder:

• de landelijke hulplijn voor ouderenmishandeling (bel 1300 368 821), beheerd door Seniors Rights Victoria

• een begeleidings- en bemiddelingsdienst, beschikbaar via bepaalde Orange Door Networks

• 8 netwerken ter voorkoming van ouderenmishandeling, die lokale preventie-initiatieven organiseren en het bewustzijn over ouderenmishandeling vergroten in gemeenschappen in heel Victoria

• een kenniscentrum over ouderenmishandeling voor professionals die met ouderen werken

• voorlichtingsbijeenkomsten voor multiculturele gemeenschappen

De regering van Victoria heeft bovendien 600.000 dollar uitgetrokken voor de oprichting van het ‘Elder Abuse Capability Development Program’, een programma dat eerstelijnswerkers moet leren ouderenmishandeling in de gemeenschap te herkennen. Dit programma is een samenwerkingsverband tussen Safe and Equal en de Council on the Ageing (COTA) Victoria. Het zal deskundigen op het gebied van huiselijk geweld in staat stellen om ouderenmishandeling te herkennen en hierop te reageren, ook wanneer het om LGBTIQA+-personen gaat.

De regering van Victoria financiert ook programma’s die ouderen (waaronder leden van de LGBTQIA+-gemeenschap) helpen om op een goede manier oud te worden, waaronder: 

• het proefprogramma ‘Pride in Ageing’, een baanbrekend project van Switchboard Victoria dat de regionale capaciteit van LGBTIQA+-organisaties binnen de ouderenzorg en bij lokale besturen vergroot en de sociale verbondenheid versterkt

• de Seniorenkaart, waarmee korting wordt gegeven op het openbaar vervoer en op diverse goederen en diensten, zodat er goedkoper op pad kan worden gegaan.

Succesvol ouder worden voor iemand uit de LGBTIQA+-gemeenschap

"Succesvol ouder worden betekent dat je met respect wordt behandeld, toegang hebt tot voorzieningen en betrokken bent bij de gemeenschap, keuzevrijheid en sociale contacten hebt, en gezond en zowel mentaal als fysiek actief blijft", aldus commissaris Ball.

e stigmatisering, isolatie en criminalisering die oudere LGBTIQA+-mensen in de loop van hun leven hebben meegemaakt, kunnen ertoe leiden dat sommigen nu erg terughoudend zijn over hun gender, seksualiteit of intersekse-status. De commissaris noemde het voorbeeld van oudere LGBTIQA+-mensen die uit angst weer ‘in de kast’ kruipen wanneer ze in de ouderenzorg terechtkomen. Deze mensen lopen een grotere kans op isolatie en zijn vaak terughoudend om gebruik te maken van de hulpdiensten die ze nodig hebben.

"Daarom zijn initiatieven zoals Pride in Ageing zo belangrijk om LGBTIQA+-inwoners van Victoria te helpen sterke banden met de gemeenschap en sociale contacten te onderhouden naarmate ze ouder worden," aldus commissaris Ball.

Het programma 'Trots op het ouder worden'

De regering van Victoria ondersteunt dit vierjarige initiatief, dat erop gericht is ervoor te zorgen dat oudere LGBTIQA+-inwoners van Victoria op een waardige manier oud kunnen worden, met een sociaal netwerk en met trots. Bij ‘Pride in Ageing’ staan praktijkervaringen centraal bij het gezamenlijk ontwikkelen van passende ondersteuning.

Het programma, dat wordt uitgevoerd door Switchboard Victoria, bouwt aan lokale en regionale samenwerkingsverbanden met gemeenten, bibliotheken, maatschappelijke organisaties en zorg- en ouderenzorginstellingen om nieuwe benaderingen te ondersteunen voor maatschappelijke betrokkenheid en verbinding onder oudere LGBTIQA+-mensen. Het maakt deel uit van Victoria’s eerste tienjarenplan voor LGBTIQA+-gelijkheid, ‘Pride in our future: Victoria’s LGBTIQA+-strategie 2022–32’.

Commissaris Ball meldde verheugd dat het proefprogramma in oktober 2025 een belangrijke mijlpaal bereikte, toen vier regionale coördinatoren werden aangesteld om leiding te geven aan de werkzaamheden.

"Deze coördinatoren zetten plaatsgebonden initiatieven op in East Gippsland, Wodonga, Warrnambool en Golden Plains," zei hij, "waardoor de lokale banden worden versterkt en er meer mogelijkheden ontstaan voor oudere LGBTIQA+-inwoners van Victoria om zich veilig, gerespecteerd en verbonden te voelen binnen hun gemeenschap."

Geslacht en seksuele geaardheid in de volkstelling van 2026

Bij de Australische volkstelling van 2026 zal aan iedereen van 16 jaar en ouder worden gevraagd naar hun geslacht en seksuele geaardheid. Het is de eerste keer dat deze vraag in de volkstelling wordt gesteld. Denkt de commissaris dat dit overheden zal helpen om een aantal problemen waarmee oudere LGBTIQA+-mensen te maken hebben, beter aan te pakken?

"Dit is een belangrijke stap omLGBTQA+7-mensen beter zichtbaar te maken in nationale gegevens en de besluitvorming," antwoordde commissaris Ball. "Inclusieve volkstellinggegevens zullen overheden, dienstverleners en maatschappelijke organisaties helpen bij het ontwerpen en aanpassen van systemen die de diversiteit van LGBTQA+-gemeenschappen – in verschillende leeftijdsgroepen, levensfasen en regio’s – beter weerspiegelen."

‘Betere gegevens helpen overheden inzicht te krijgen in de omvang, de woonplaats en de ervaringen van oudere LGBTQA+-gemeenschappen, wat bijdraagt aan een betere planning van diensten op het gebied van ouderenzorg, gezondheidszorg, huisvesting en sociale contacten … Het helpt ervoor te zorgen dat oudere LGBTQA+-mensen niet als bijzaak worden behandeld.’

"Door hen mee te tellen, komen hun ervaringen duidelijker naar voren in de gegevens die bepalend zijn voor de financiering, het beleid en de dienstverlening."

Over de commissaris

Joe Ball (hij/hem) werd in september 2024 benoemd tot commissaris voor LGBTIQA+-gemeenschappen. Zijn 25-jarige loopbaan op het gebied van gehandicaptenzorg, huisvesting en dakloosheid, en maatschappelijke dienstverlening omvat onder meer 8 jaar als algemeen directeur van Switchboard Victoria.

De commissaris heeft als taak samen te werken met LGBTIQA+-personen om hun ervaringen onder de aandacht van de regering van Victoria te brengen en advies te geven, zodat beleid, diensten en programma’s voor iedereen veilig en inclusief zijn.

Bezoek de webpagina van de commissaris

---

Over de auteur

Joe Ball

Regering van Victoria

Joe Ball (hij/hem) is de commissaris voor LGBTIQA+-gemeenschappen in Victoria. Hij is een trotse...

Profiel bekijken