Bescherming tegen oplichting, fraude en identiteitsdiefstal

Onlangs hebben nieuws- en mediaberichten ongelukkige verhalen gepubliceerd over mensen - waaronder veel oudere Australiërs - die het slachtoffer zijn geworden van oplichting of fraude. De slachtoffers zijn grote geldbedragen kwijtgeraakt of hun persoonlijke gegevens zijn zonder hun toestemming ingezien en gebruikt door andere mensen. In sommige gevallen hebben de criminelen zich hun identiteit toegeëigend en schulden op hun naam gemaakt.

Oplichting en fraude kunnen stress, zorgen en angst veroorzaken, maar ook financieel verlies en verhoogde kwetsbaarheid. Om te voorkomen dat je slachtoffer wordt, helpt het als je begrijpt wat oplichting en fraude zijn, waar je op moet letten en hoe je jezelf kunt beschermen.

Inzicht in oplichting, fraude en identiteitsdiefstal

Dit zijn vormen van criminele activiteit die bedoeld zijn om mensen geld of persoonlijke informatie afhandig te maken, vaak door toegang te krijgen tot hun tegoeden en bankrekeningen. De technieken die oplichters en fraudeurs gebruiken zijn vaak erg geraffineerd en slim, waardoor het bedrog moeilijk te herkennen is.

Hoewel iedereen het slachtoffer kan worden, richten oplichters of fraudeurs zich vaak op ouderen. Dit komt omdat ze denken dat ouderen minder vertrouwd zijn met technologie, gemakkelijker geïntimideerd worden door autoriteiten (zoals een bank of het belastingkantoor) en sneller verward raken in gesprekken over regels en processen.

Wat is het verschil tussen oplichting en fraude?

• Er is sprake van oplichting als iemand je vertrouwen wint om je geld of persoonlijke gegevens te stelen. Oplichters gebruiken vaak geraffineerde leugens om je te misleiden. Ze benaderen potentiële slachtoffers op verschillende manieren - meestal via sms'jes, telefoontjes en e-mails - en ze kunnen heel overtuigend overkomen. Het kan makkelijk zijn om bedrogen te worden.

• Rekeningfraude gebeurt meestal wanneer iemand zonder jouw medeweten of toestemming toegang heeft tot je geld. Je bent je misschien niet eens bewust van de fraude totdat je het ziet op je afschrift of een telefoontje krijgt van je bank. Fraude met bankpasjes is een van de meest voorkomende vormen.

• Identiteitsdiefstal is een andere vorm van fraude en vindt plaats wanneer iemands persoonlijke gegevens illegaal worden ingezien en een andere persoon zich zijn identiteit toe-eigent. De identiteitsdief kan een lening afsluiten, een valse website of social media-account opzetten of zelfs criminele activiteiten ondernemen onder de naam van het slachtoffer, waardoor deze met een grote schuld of reputatieschade achterblijft.

Hoe wijdverspreid zijn oplichting en fraude?

De volledige omvang van oplichting en fraude is niet duidelijk, omdat niet alle incidenten worden gemeld. Maar liefst 30% van de slachtoffers vertelt het niet aan vrienden en familie of meldt het niet aan de autoriteiten omdat ze zich schamen of schamen dat het hen is overkomen. Sommige mensen weten niet eens dat ze zijn opgelicht of opgelicht, omdat het bedrog zo geraffineerd was.

We weten echter dat de werkelijke impact van fraude en oplichting groter is dan de meeste mensen denken:

• Het Australian Bureau of Statistics (ABS) meldde dat 65% van de Australiërs van 15 jaar en ouder in het boekjaar 2020-21 te maken kreeg met oplichting ('13,2 miljoen Australiërs blootgesteld aan oplichting', persbericht, 22 februari 2023).

• 1,7 miljoen Australiërs hadden te maken met kaartfraude in het boekjaar 2020-21 (ABS, 'Personal fraud', statistieken voor 2020-21, 22 februari 2023).

• De Australische mededingings- en consumentencommissie (ACCC) schatte dat Australiërs in 2021 in totaal meer dan 2 miljard dollar verloren aan oplichting ('Targeting scams: report of the ACCC on scams activity 2021', gepubliceerd verslag, 4 juli 2022, blz. 1).

• Het aantal gemelde zwendelpraktijken is van 2020 tot 2021 met 33% gestegen, terwijl 30% van de slachtoffers de zwendel aan niemand meldt (ACCC, 'Targeting scams: report of the ACCC on scams activity 2021' (PDF, 1,56 MB), gepubliceerd verslag, 4 juli 2022, blz. 1).

Waarom zijn fraudeurs en oplichters zo effectief?

• Ze spelen in op emoties zoals angst, eenzaamheid, verlangen en medeleven om je ertoe te verleiden beslissingen te nemen die je anders niet zou nemen.

• Ze identificeren kwetsbaarheden zoals isolement, leeftijd, financiële problemen, taalbarrières en beperkte computervaardigheden en maken daar misbruik van.

• Ze zijn experts in het manipuleren van je vertrouwen en het imiteren van eerlijke mensen of organisaties.

• Ze gebruiken angst om je te manipuleren - ze kunnen je bijvoorbeeld bedreigen met een boete, laattijdige betalingen, het afsluiten van diensten zoals elektriciteit, telefoon of internet, arrestatie of zelfs deportatie.

Soorten oplichting en fraude

Hoewel er voortdurend nieuwe oplichters en fraudeurs opduiken, zijn er een aantal veelvoorkomende die regelmatig opduiken-je hebt er misschien zelf al een paar gezien. Als je je hiervan bewust bent, kun je waakzaam en kritisch zijn voor onverwachte e-mails, sms-berichten en telefoontjes die je mogelijk ontvangt.

Veelvoorkomende zwendel

• IT-ondersteuning. De oplichter neemt telefonisch of via e-mail contact met je op en doet zich voor als technisch ondersteunend personeel van een telecommunicatie- of computerbedrijf. Ze vragen soms om toegang op afstand tot je computer en proberen je vaak te overtuigen om geld over te maken of een prepaid cadeaubon te kopen om een nep technisch probleem op te lossen. (Zie het verhaal van Susy hieronder.)

• Romantiek- en datingzwendel. De oplichter gaat een relatie met je aan om geld of geschenken los te krijgen. Ze kunnen proberen om je te overtuigen om bezittingen op hun naam te zetten, om hen geld te lenen of te geven, of om hen begunstigde van je testament te maken. Vaak vragen ze je om geld om een niet-bestaand gezondheids-, reis- of familieprobleem op te lossen. (Zie Eddie's verhaal hieronder.)

• Beleggingszwendel. De oplichter beweert een effectenmakelaar of portefeuillebeheerder te zijn die je financieel of beleggingsadvies geeft. Ze zullen je proberen te overtuigen om geld te geven voor een investeringsopportuniteit.

• Baankansen. De oplichter biedt je een snelle en gegarandeerde manier om geld te verdienen met weinig moeite. Zogenaamde 'piramidespelen' doen zich vaak voor als multilevelmarketingbedrijven door betalingen van nieuwe rekruten te gebruiken als 'winst' voor eerdere investeerders.

• Onverwacht geld. De oplichter biedt je de valse belofte van een erfenis of een deel van een grote som geld in ruil voor een kleiner voorschot. Deze vorm van oplichting omvat de bekende 'Nigeriaanse' oplichting (waarbij de oplichter beweert dat hij hulp nodig heeft bij het overmaken van een grote som geld uit zijn land, vaak Nigeria) en loterijfraude (waarbij de oplichter een bedrag vraagt zodat je aanspraak kunt maken op de winst van een fictieve wedstrijd).

• Zwendel met reizen. De oplichter verleidt je tot het claimen van een gratis of afgeprijsde vakantie (die in werkelijkheid niet bestaat). Om je 'boeking' veilig te stellen, kan de oplichter je persoonlijke gegevens en creditcardnummers vragen.

• Nep goede doelen. De oplichter maakt misbruik van je vrijgevigheid en medeleven door zich voor te doen als een goed doel of door te beweren dat hij geld nodig heeft om een ziek kind te helpen.

• Producten kopen of verkopen. De oplichter lokt je in de val om te betalen voor valse facturen, te winkelen op valse websites of producten te kopen met korting - producten die je niet ontvangt of niet werken zoals beschreven.

Eddie's verhaal: een 'romantische' zwendel*

Eddie, een succesvolle 52-jarige zakenman, was er kapot van toen zijn vrouw van 26 jaar overleed. Na een jaar van vreselijke eenzaamheid raakte hij via een internetdatingsite bevriend met Kali, een mooie 40-jarige vrouw van Afrikaanse afkomst. Eddie zegt dat hij werd aangetrokken door Kali's exotische achtergrond en zich gevleid voelde door haar aandacht en zorg.

Kali zei dat ze onlangs van Australië naar de Verenigde Staten was verhuisd na de plotselinge dood van haar vader om haar zwakke moeder te ondersteunen, die te maken kreeg met stijgende medische kosten omdat haar gezondheid achteruit ging. Omdat Kali niet kon werken terwijl ze voor haar moeder zorgde, bood Eddie haar $ 933 aan om enkele tests te betalen.

Kort daarna vertelde een ontredderde Kali Eddie dat haar moeder kanker had en onmiddellijk een operatie van 54.000 dollar nodig had. Omdat de gezamenlijke rekening van haar ouders bevroren was terwijl de nalatenschap van haar vader zich in de successieprocedure bevond, vroeg ze of Eddie haar kon helpen en herinnerde hem eraan dat ze hem wilde ontmoeten zodra haar familieproblemen voorbij waren. Eddie sloot een persoonlijke lening af om Kali en haar moeder te helpen.

Kali meldde toen echter dat haar moeder verdere behandeling nodig had omdat niet alle kanker was verwijderd. De totale kosten van chemotherapie, bestraling en andere diensten - 492.000 dollar - moesten vooraf worden betaald en Kali verklaarde huilend dat ze het geld uit de nalatenschap van haar vader nog steeds niet had. Ze smeekte Eddie om haar voor een korte periode meer geld te lenen.

Eddie voelde zich er niet prettig bij om Kali meer geld te lenen, maar ze zei dat haar vaders ongeluk een uitkering van $1 miljoen van de verzekering inhield. Uiteindelijk regelde Eddie een tweede, tijdelijke hypotheek op zijn huis voor het volledige bedrag dat Kali wilde lenen.

Na deze laatste overdracht verwachtte Eddie een update te horen, maar Kali belde niet. Toen hij haar een week later belde, merkte hij tot zijn schrik dat het nummer was afgesloten. In een afschuwelijk moment drong het eindelijk tot Eddie door dat hij was opgelicht. Hij had in totaal 546.933 dollar weggegeven.

Geschokt en in verlegenheid gebracht nam Eddie contact op met zijn bank om te zien of er iets gedaan kon worden. De bank bevroor onmiddellijk zijn rekening en zette de ontvangers op de zwarte lijst. Helaas kon de bank het geld niet terugvorderen omdat er te veel tijd was verstreken.

Susy's verhaal: een 'IT-ondersteuning'-oplichterij*

Susy, 62, kreeg een dringend telefoontje van Tim, die zei dat hij van de beveiligingsafdeling van haar telefoonmaatschappij was. Tim zei dat hij een hacker had ontdekt die haar willekeurige reclamemails stuurde met malware (een kwaadaardig computerprogramma) waarmee ze toegang kon krijgen tot al Susy's persoonlijke gegevens.

Susy was begrijpelijk bang voor diefstal van haar persoonlijke gegevens en de mogelijkheid dat de hacker toegang zou krijgen tot een grote erfenis op een van haar rekeningen. Tim legde uit dat als ze snel handelden, ze de malware konden vinden en verwijderen om diefstal te voorkomen, of op zijn minst te minimaliseren. Susy stemde in met Tim's hulp en ze downloadde en installeerde een computerprogramma dat Tim toegang gaf tot haar computer.

Kort nadat Tim met zijn controle was begonnen, vertelde hij Susy dat hij een geavanceerd malwareprogramma had ontdekt dat toegang had gekregen tot al haar bankrekeningen. Hij zei dat hij de malware had verwijderd, maar adviseerde Susy om een anti-malware programma aan te schaffen voor toekomstige bescherming. Voor $9.700 leek dit vrij duur voor Susy, maar ze wist dat ze meer te verliezen had als ze niet snel handelde.

Een week later belde Tim Susy om te controleren of het anti-malware programma goed werkte. Hij vertelde haar dat er voortdurend nieuwe malware werd ontwikkeld en raadde een verzekering aan om haar te beschermen tegen eventuele toekomstige hacking van haar accounts. Genereus stelde hij voor dat ze gebruik kon maken van zijn 'familie en vrienden' korting; voor slechts $8,000 zou Susy 10 jaar bescherming hebben via een offshore verzekeringsmaatschappij. Gezien haar eerdere ervaringen vond Susy dit een goed idee.

Tim vertelde Susy toen dat hij ongeveer een jaar geleden aandeelhouder was geworden van deze verzekeringsmaatschappij. In de afgelopen zes maanden, pochte hij, had hij dividenden ontvangen die gelijk waren aan vijf keer zijn oorspronkelijke investering. Hij legde uit dat hoe groter de investering, hoe groter de terugbetaling.

Omdat ze dacht aan de wereldreis die ze altijd al had willen maken, vroeg Susy of ze een kleine eerste investering kon doen en daarna regelmatig kon betalen om haar aandelen op te bouwen. Tim bood aan haar te helpen met het opzetten van een online bankrekening om regelmatig $2.000 over te maken. Toen de beveiligingscode voor toegang tot haar rekening binnenkwam op Susy's telefoon, gaf ze die aan Tim, omdat hij had uitgelegd dat hij die nodig had om haar te helpen bij het opzetten van de rekening.

De verandering in Susy's bankzaken en de grote internationale overboeking alarmeerden haar bank en zorgden ervoor dat Susy's rekening werd geblokkeerd. Toen ze een telefoontje kreeg van John, een bankmedewerker, vertelde Susy hem dat ze deze overboeking naar een nieuwe online rekening had georganiseerd. John nam de waarschuwingssignalen van oplichting met Susy door, maar ze verzekerde John dat dit geen oplichting was.

Een week na Tims internet 'hulp' werd het afgesproken bedrag van $2.000 van Susy's rekening overgemaakt. De bank nam opnieuw contact op met Susy, die opnieuw verzekerde dat ze de overschrijving had goedgekeurd. De volgende twee maanden gingen de automatische overschrijvingen door.

Susy realiseerde zich echter niet dat de overboekingen varieerden van $2.000 tot $20.000 totdat ze tijdens een bezoek aan de bank ontdekte dat haar rekening bijna leeg was. Ze gaf aan de kassier toe dat ze haar bankgegevens en beveiligingscode aan Tim had gegeven, waardoor hij een online rekening kon openen die hem toegang gaf tot al haar geld.

De bank blokkeerde Susy's bankrekening, zette de ontvanger op de zwarte lijst en probeerde het verloren geld terug te krijgen. Helaas kon de bank van de $90.000 die Susy was kwijtgeraakt, alleen de eerste overboeking van $9.700 terughalen die was gedaan naar een andere financiële instelling. Al het geld dat 'Tim' van Susy's rekening had overgemaakt, was verdwenen.

* De verhalen van Eddie en Susy zijn gebaseerd op echte casestudy's van de Commonwealth Bank.

Veelvoorkomende accountfraude

• Phishing. De fraudeur doet zich voor als iemand die je normaal vertrouwt, zoals medewerkers van je bank of de belastingdienst, en verleidt je om je gebruikersnaam, wachtwoord of creditcardgegevens te geven, meestal via de telefoon of via een link naar een nepwebsite.

• Malware. De fraudeur stuurt je een e-mail of sms die er legitiem uitziet, maar een link bevat die, als je erop klikt, software installeert op je computer, telefoon of tablet en hen online toegang geeft tot je bankrekeningen.

• Skimmen. De fraudeur installeert een apparaat op een geldautomaat of EFTPOS-machine dat informatie van uw creditcard of bankpas leest en opslaat, die hij vervolgens gebruikt om geld op te nemen of aankopen te doen.

• Kaartfraude. De fraudeur bemachtigt de gegevens van uw creditcard door de kaart te skimmen of door u te overtuigen de gegevens onder valse voorwendselen te verstrekken en gebruikt vervolgens uw kaart zonder uw toestemming.

• Gemiste oproep. De fraudeur belt je op maar hangt dan snel op, zodat je hem moet terugbellen op een betaalnummer met hoge gesprekskosten.

• Identiteitsfraude. De fraudeur gebruikt jouw identiteit of persoonlijke informatie om een misdrijf te plegen. Het kan gaan om 'identiteitsdiefstal' of de productie van valse identiteiten en financiële documenten.

• Chequefraude. De fraudeur probeert valse, vervalste of gewijzigde cheques te gebruiken die van je rekening afgeschreven worden om goederen en diensten te betalen.

Pas op! Tekenen om op te letten

Hoewel oplichting en fraude heel slim en misleidend kunnen zijn, vertonen ze vaak vergelijkbare kenmerken. Hier zijn enkele veelvoorkomende kenmerken waar je op moet letten:

• Ongelooflijke aanbiedingen om gemakkelijk geld te verdienen. Als het te mooi klinkt om waar te zijn, dan is dat bijna zeker ook zo!

• Contact van iemand die je niet kent. Wees op je hoede voor onverwachte telefoontjes, sms'jes en e-mails die je niet verwacht of die afkomstig zijn van mensen of organisaties die je niet kent.

• Verzoeken om toegang op afstand tot je computer. Geef nooit iemand op afstand toegang tot je computer, omdat ze toegang kunnen krijgen tot je persoonlijke gegevens of financiële rekeningen terwijl ze je 'helpen met een probleem'.

• Je gepest of opgejaagd voelen. Wees sceptisch tegenover iedereen die beweert van een grote en legitieme organisatie te zijn (bank, telefoonmaatschappij, nutsbedrijf, overheid) en die probeert je ergens toe te dwingen.

• Onbekende transacties. Let op je bankrekeningen voor ongebruikelijke transacties of transacties die je niet herkent, klein of groot - vooral voor $1 of andere onbeduidende bedragen (fraudeurs gebruiken vaak kleine bedragen om te testen of je rekening actief is voordat ze grotere bedragen opnemen).

Top tips voor bescherming tegen oplichting en fraude

• Hang op bij verdachte telefoontjes, zelfs als ze zeggen dat ze van grote bedrijven zijn. Bel de organisatie terug met een nummer dat je zelf hebt gekregen van een betrouwbare bron, zoals de website van het bedrijf of een brief die je van dat bedrijf hebt ontvangen.

• Deel nooit wachtwoorden en persoonlijke informatie. Iedereen die je om je wachtwoord vraagt, is waarschijnlijk aan het oplichten.

• Wees sceptisch over e-mailbijlagen, links en onverwachte teksten. Als je twijfelt, verwijder dan het bericht en klik niet op de links die erin staan.

• Gebruik up-to-date antivirussoftware om je computer te beschermen. Meer informatie hierover vind je op de Scamwatch-website van de ACCC.

• Stuur geen geld of persoonlijke informatie naar mensen op ongebruikelijke locaties.

• Als je online winkelt, gebruik dan altijd beveiligde websites. Controleer of het webadres (URL) begint met 'https' en/of een hangslotsymbool vooraan heeft.

  

• Vermijd het vegen van je kaart bij het doen van aankopen. Je kaart insteken of erop tikken is vaak veiliger.

• Kies ervoor om een pincode te gebruiken in plaats van te tekenen voor aankopen. Handtekeningen kunnen worden gekopieerd of vervalst.

• Bewaar uw persoonlijke en rekeninginformatie altijd veilig en schrijf uw pincodes of wachtwoorden niet op en vertel ze aan niemand. Als u uw wachtwoord of pincode bent vergeten, neem dan contact op met uw bank voor hulp.

• Verander je wachtwoorden en pincodes regelmatig als preventieve maatregel.

• Controleer je bankrekening en afschrift regelmatig en let op onbekende transacties.

• Vertel het je bank als je op reis gaat, vooral als je naar het buitenland gaat. De systemen van de bank kunnen een waarschuwing geven als je kaarten thuis worden gebruikt terwijl je ergens anders bent.

• Praat met iemand die je vertrouwt als je een telefoontje, e-mail of sms ontvangt dat oplichterij of fraude zou kunnen zijn. Laat het bericht aan hem of haar zien en vraag of hij of zij denkt dat het echt is of niet.

Wat je moet doen als je slachtoffer bent van oplichting of fraude

• Neem onmiddellijk contact op met je bank. Als je denkt dat de oplichter je gegevens heeft, kunnen zij de overboeking stoppen of je rekening sluiten.

• Wijzig uw wachtwoorden en pincodes onmiddellijk als u vermoedt dat uw beveiliging in gevaar is.

• Meld oplichting, of een poging daartoe, bij een overheidsinstantie zoals Scamwatch van de ACCC om hen te helpen de oplichter te identificeren en te voorkomen dat de oplichting zich verspreidt.

• Meld fraude of een poging tot fraude bij de politie op 131 444.

• Contact IDCARE op 1300 432 273 of via hun website. IDCARE is een gratis, door de overheid gefinancierde dienst die ondersteuning biedt aan slachtoffers van identiteitsmisdrijven om hen te helpen een reactie te plannen wanneer hun persoonlijke gegevens zijn buitgemaakt.

• Praat met familie of vrienden over je ervaring. Zelfs als je niet ingaat op de benadering van de oplichter of fraudeur, kan het schokkend en verontrustend zijn om te weten dat je het doelwit bent. Je hoeft je nergens voor te schamen - oplichters en fraudeurs zijn slim en manipulatief en ze hebben al veel onschuldige mensen gepakt.

Als je meer van dit soort artikelen wilt lezen, meld je dan aan voor onze nieuwsbrief door door hier te klikken.

Erkenning

Dit artikel komt uit de Safe & Savvy gids, een publicatie die is ontwikkeld door de Commonwealth Bank of Australia (CommBank) Customer Advocate, samen met een groot aantal experts uit de gemeenschap en de academische wereld.

---

Over de auteur

Australische vereniging van banken

Australische vereniging van banken

De Australian Banking Association (ABA) fungeert als brancheorganisatie voor de banksector...

Profiel bekijken