Eenzaamheid begrijpen en erop reageren

Eenzaamheid als sociaal probleem krijgt de laatste tijd meer aandacht in Australië en daarbuiten. Onderzoekers, maatschappelijke organisaties en beleidsmakers onderzoeken in toenemende mate de oorzaken van eenzaamheid, de gevolgen ervan en de beste manieren om het probleem aan te pakken.

Er is nog veel dat we niet weten over eenzaamheid, zoals waarom bepaalde leeftijdsgroepen er meer last van hebben en welke factoren ertoe kunnen leiden dat iemand er chronisch last van heeft. Wat we wel weten is dat het een complex maatschappelijk probleem is.

Oorzaken en gevolgen van eenzaamheid

Eenzaamheid is een complex en onaangenaam geheel van gevoelens die optreden wanneer iemands intieme en sociale behoeften niet voldoende vervuld worden. De gevoelens kunnen voortkomen uit ontevredenheid over relaties en worden vaak veroorzaakt door periodes van uitsluiting en isolatie. Het is een subjectieve ervaring, die heel anders is dan de objectieve ervaring van alleen zijn of sociaal geïsoleerd zijn.

Sociaal isolement kan te maken hebben met externe factoren zoals alleen wonen en weinig sociale netwerken hebben, en mensen die weinig of geen sociale contacten hebben, worden vaak beschouwd als 'risicodrager' voor sociaal isolement. In werkelijkheid kan iemand echter een klein sociaal netwerk hebben en zich niet eenzaam voelen, terwijl iemand anders een groot sociaal netwerk kan hebben en toch eenzaamheid ervaart.

De mogelijke effecten van eenzaamheid zijn zo significant dat het nu wordt beschouwd als een probleem voor de volksgezondheid. Het is in verband gebracht met:

lichamelijke gezondheidseffecten vergelijkbaar met die van het roken van 15 sigaretten per dag
een verhoogd risico op hartaandoeningen
slechte resultaten op het gebied van geestelijke gezondheid, waaronder meer suïcidaliteit.

Bewustzijn en actie

In de afgelopen jaren zijn we ons meer bewust geworden van eenzaamheid in gemeenschappen - vooral toen de COVID-19 pandemie om zich heen greep, waardoor veel mensen langdurig in een sociaal isolement verkeerden.

Bij Relationships Australia weten we - zowel door wat we hebben gezien via onze diensten als uit onderzoek - dat eenzaamheid niet alleen een pandemische ervaring was. Maar COVID-19 heeft het probleem zeker onder de aandacht van het publiek gebracht, met berichten dat maar liefst 1 op de 2 volwassenen eenzaamheid ervoer als gevolg van de pandemie.

Regeringen en gezondheidsautoriteiten hebben wereldwijd een aantal belangrijke stappen gezet om eenzaamheid te herkennen en er iets aan te doen:

de oprichting van een wereldwijd initiatief voor eenzaamheid en verbondenheid (GILC)
de instelling van een ministeriële verantwoordelijkheid voor de aanpak van eenzaamheid in verschillende landen, waaronder het VK en Japan
een advies van de Amerikaanse Surgeon General, die alarm sloeg over de verwoestende gevolgen van eenzaamheid in de VS.

In Australië heeft een netwerk van onderzoekers, maatschappelijke organisaties en gepassioneerde individuen een coalitie gevormd onder de naam Ending Loneliness Together (ELT). ELT draagt kennis bij door middel van onderzoek en praktijkervaring om het begrip van eenzaamheid, de oorzaken en succesvolle interventies te vergroten.

Relationships Australia is er trots op een van de oprichters van ELT te zijn en zich in een unieke positie te bevinden om over eenzaamheid te spreken. We hebben klinische ervaring met het ondersteunen van cliënten die eenzaamheid ervaren, hebben baanbrekend onderzoek gedaan en beheren een campagne voor sociale verbinding die mensen ondersteunt bij het creëren van verbindingen om eenzaamheid te bestrijden.

Eenzaamheid: de cijfers

Uit ons onderzoek naar relatie-indicatoren uit 2022 bleek dat 1 op de 5 Australiërs zei dat ze zich 'vaak eenzaam voelen'. Wanneer ook indirecte maatstaven voor eenzaamheid in beschouwing werden genomen, steeg dit cijfer tot bijna 1 op de 4 Australiërs (23,9%).

Relationship Indicators onderzoekt twee verschillende soorten eenzaamheid: sociaal en emotioneel. Uit het onderzoek bleek dat jongeren (onder de 25 jaar) zich vaker emotioneel eenzaam voelden, maar dat ze minder last hadden van sociale eenzaamheid dan alle andere leeftijdsgroepen. Het onderzoek bevestigde de bevindingen van eerdere onderzoeken dat sociale eenzaamheid piekt bij mensen tussen 35 en 44 jaar en tussen 55 en 74 jaar, terwijl emotionele eenzaamheid afneemt naarmate mensen ouder worden.

Hoewel er geen twijfel over bestaat dat eenzaamheid schadelijk is voor de lichamelijke en geestelijke gezondheid van mensen, is het moeilijk om een alomvattende en gecoördineerde respons te ontwikkelen vanwege de zeer persoonlijke aard van het probleem. Iemands ervaring met eenzaamheid vraagt idealiter om een antwoord op maat. Toch kunnen we nog veel doen om het probleem op maatschappelijk niveau te bestrijden.

Sociale verbondenheid als tegengif voor eenzaamheid is uitgebreid bestudeerd, zowel in Australië als daarbuiten, en onderzoekers zijn het er nu over eens hoe belangrijk het is voor het welzijn gedurende het hele leven, vooral op latere leeftijd. Dus om eenzaamheid aan te pakken, moeten we de sociale barrières aanpakken die verbinding in de weg staan, door middel van een verscheidenheid aan geïndividualiseerde en op de gemeenschap gebaseerde oplossingen.

Over Relaties Australië

Mensen helpen om de vaardigheden te ontwikkelen om de betekenisvolle relaties op te bouwen en te onderhouden die ze nodig hebben, is de kern van wat we doen bij Relationships Australia, en we geloven dat dit werk deel uitmaakt van het antwoord op de eenzaamheidscrisis in Australië.

Door middel van onze Buren Elke Dag-campagne hebben we gewerkt aan het ontwikkelen van manieren voor gemeenschappen om met elkaar in contact te komen en saamhorigheid te creëren. Uit ons onderzoek blijkt dat mensen die deelnemen aan deze campagne waarschijnlijk het gevoel hebben dat ze een grotere identiteit hebben binnen hun gemeenschap, meer verbonden zijn en zich daardoor minder eenzaam voelen.

Campagnes zoals Buren Elke Dag zijn grassroots maatregelen om eenzaamheid aan te pakken door mensen te ondersteunen en in staat te stellen om sociale banden te creëren. Hoewel dergelijke maatregelen geen volledige oplossing zijn, maken ze deel uit van een reeks initiatieven die kunnen worden afgestemd op de individuele behoeften van elke persoon.

We zijn ervan overtuigd dat naarmate eenzaamheid meer aandacht krijgt van beleidsmakers en onderzoekers, er meer ondersteuning beschikbaar zal komen voor iedereen in Australië die eenzaam is. Door als samenleving respectvolle en duurzame relaties te blijven promoten en ondersteunen, gelooft Relationships Australia dat we samen een einde kunnen maken aan eenzaamheid.