Het eten dat ze (niet) eten: ouderenmishandeling door verwaarlozing?

Op elke leeftijd is het waar: het voedsel dat we eten levert de voedingsstoffen die ervoor zorgen dat ons lichaam blijft functioneren. En of we nu 9 maanden of 90 jaar oud zijn, ons lichaam zal haperen en uiteindelijk falen als we niet de voeding krijgen die we nodig hebben.

Adequate en juiste voeding is op oudere leeftijd niet minder belangrijk dan op elk ander moment van het leven. Op oudere leeftijd worden mensen echter vaak afhankelijk van anderen - familieleden, vrienden, buren, thuiszorg of een woonzorgcentrum - voor hun voedsel en voeding.

In feite is het de verantwoordelijkheid van deze personen of organisaties om ervoor te zorgen dat aan de specifieke voedingsbehoeften van ouderen op adequate en passende wijze wordt voldaan.

En als de zorgverleners er niet voor zorgen dat een oudere de voeding krijgt die hij nodig heeft - en er ook niet voor zorgen dat hij het verstrekte voedsel opeet - kan dit leiden tot ondervoeding, wat neerkomt op ouderenmishandeling door verwaarlozing.

De gevolgen van ondervoeding

Ondervoeding' is een algemene term voor elke situatie waarbij de voedingsinname van een persoon niet overeenkomt met zijn of haar behoeften. Hoewel gewichtsverlies een teken van ondervoeding kan zijn, kunnen zelfs mensen met een stabiel of toegenomen gewicht ondervoed zijn.

Of er nu sprake is van zichtbaar gewichtsverlies of niet, ondervoeding beïnvloedt het leven van ouderen op veel manieren. Andere lichamelijke effecten dan gewichtsverlies zijn bijvoorbeeld vaak

• een verhoogde incidentie van ziekte, vallen en drukletsel

• vertraagd herstel van wonden en herstel van ziekten

• verminderde fysieke en cognitieve capaciteit.

En omdat eten zo'n groot deel uitmaakt van iemands persoonlijke en culturele leven, kan verwaarlozing met betrekking tot voedsel en voeding op andere manieren schadelijk en verontrustend zijn:

• het onthouden van die momenten van plezier die maaltijden en snacks elke dag kunnen brengen

• ontkenning van het recht op culturele, religieuze of etnische praktijken met betrekking tot voedsel

• gevoelens van machteloosheid, waarbij individuele voedselvoorkeuren niet worden gerespecteerd.

'Normaal' gewichtsverlies?

Het is niet moeilijk om je af te vragen of verwaarlozing een rol speelt bij massaal gewichtsverlies en toegenomen kwetsbaarheid. Bij oudere mensen is gewichtsverlies echter normaal. Dus gewichtsverlies of voedselinname onder wat echt nodig is om de gezondheid en capaciteit te behouden, kan voor het ongetrainde oog als 'normaal' worden beschouwd in de residentiële ouderenzorg.

Natuurlijk komt er aan het einde van het leven een moment waarop het eten volledig stopt omdat het lichaam geen voeding meer nodig heeft. Maar de meeste mensen in ondersteunde zorg zijn niet in hun laatste dagen en hun voedingsbehoeften blijven bestaan.

Het is gevaarlijk om gewichtsverlies of verminderde voedselinname af te doen als 'normaal' bij een niet-terminale oudere. Deze mensen verdienen voedsel dat niet alleen van hoge kwaliteit is, maar ook voldoet aan hun voortdurende, individuele behoeften - en ze verdienen alle ondersteuning die nodig is om ervoor te zorgen dat ze het eten.

En het is aan degenen die de zorg verlenen om adequate voedingsinname aan te moedigen en te ondersteunen.

Eten ze eigenlijk wel?

Veel ouderenzorgaanbieders doen hun uiterste best om voedzaam eten van hoge kwaliteit aan te bieden en investeren zelfs in speciale koks die de maaltijden plannen en bereiden. En hun inspanningen zijn prijzenswaardig, maar zelfs de meest aantrekkelijke maaltijden kunnen onopgegeten blijven, er kan voedsel worden verspild en de voedingsbehoeften van mensen kunnen in het gedrang komen, wat kan leiden tot ondervoeding.

Waarom is dat zo? Is het niet eenvoudig: maak eten aantrekkelijk en lekker en het zal altijd gegeten worden? In de ouderenzorg (zowel residentieel als gemeenschapsgericht) werkt het niet altijd zo, om verschillende redenen.

Het probleem is dat ouderen vaak niet het voedsel eten dat op het menu staat, zelfs als het van goede kwaliteit is. Er zijn zoveel factoren die kunnen verhinderen dat de voeding in maaltijden, dranken en snacks optimaal wordt benut. Bijvoorbeeld:

• Sommige ouderen hebben fysieke hulp of aanmoediging nodig om het eten naar hun mond te krijgen. Als die hulp niet snel en met empathie wordt gegeven, met behoud van de waardigheid van de bewoner, wordt er te vaak niet genoeg gegeten.

• Sommigen kunnen zich moe of verdrietig voelen - zelfs af en toe - en dat heeft invloed op hun enthousiasme om goed te eten.

• Geen honger hebben komt om veel redenen voor, waaronder bijwerkingen van medicatie, ziekte en psychosociale problemen. Veel aanmoediging en de inbreng van een diëtist kunnen nodig zijn om dit tegen te gaan.

• Het aangeboden voedsel is mogelijk niet geschikt voor culturele, persoonlijke of andere voorkeuren en valt daarom niet in de smaak.

• Het eten is van slechte kwaliteit en/of wordt onvoldoende verwarmd of gekoeld.

Ik zie zoveel praktijken in de ouderenzorg die de kans dat er goed voedsel wordt gegeten kunnen vergroten of verkleinen. Zonder de onschatbare diensten van diëtisten die ervaring hebben met de zorg voor ouderen, kunnen de inspanningen van de zorgverleners voor niets zijn.

Hoe diëtisten kunnen helpen

Diëtisten identificeren problemen en bieden oplossingen om aan de voedingsbehoeften van mensen te voldoen. Mijn werk als diëtist in de ouderenzorg is er deels voor zorgen dat het aangeboden voedsel aantrekkelijk, geschikt en van goede kwaliteit is. Maar net zo belangrijk is dat ik er alles aan doe om ervoor te zorgen dat het wordt gegeten.

In de ouderenzorg bijvoorbeeld diëtisten:

• de systemen en processen herzien die ervoor zorgen dat voedsel niet alleen van goede kwaliteit is, maar ook wordt gegeten en genuttigd

• advies geven over strategieën om mensen die niet goed eten te ondersteunen

• plannen ontwikkelen voor mensen met wonden om een tijdige genezing te bevorderen

• medische of psychosociale problemen aanpakken die van invloed zijn op de voedingsstatus en/of voedselinname

• passende eet- en drinkopties bieden die de kwaliteit van leven en waardigheid behouden voor mensen die het levenseinde naderen.

Om ouderenmishandeling door verwaarlozing op het gebied van voeding te voorkomen, moeten zorgverleners elke mogelijkheid aangrijpen om individuele behoeften te ondersteunen op alle operationele niveaus, inclusief management, verpleging, persoonlijke verzorging en voedingsservice. Dus kan onvoldoende toegang tot een diëtist in tehuizen voor ouderen onbedoeld misbruik door verwaarlozing vormen?

Als je meer van dit soort artikelen wilt lezen, meld je dan aan voor onze nieuwsbrief door door hier te klikken.

Disclaimer: De informatie op deze website is geen vervanging voor individueel gezondheidsadvies van een arts of diëtist.

---

Over de auteur

Ngaire Hobbins

ngairehobbins.com

Ngaire Hobbins APD is een volledig gekwalificeerde Australische diëtiste en een expert op het gebied van voeding...

Profiel bekijken