Huishoudens tussen generaties

Grootouders en kinderopvang

Een van de taken die veel grootouders op zich nemen tijdens hun pensioen is de zorg voor hun kleinkinderen. Voor sommigen betekent dit misschien een middag per week of af en toe een school ophalen. Voor anderen betekent het misschien hele dagen oppassen zodat de ouders kunnen werken.

Naar schatting zorgt een kwart van alle Australische grootouders regelmatig voor hun kleinkinderen, gemiddeld 12 uur per week.

Voor veel grootouders is de kans om veel tijd door te brengen met hun kleinkinderen positief, maar het kan ook gepaard gaan met druk en uitdagingen. Dit wordt nog verergerd als de oudere persoon in hetzelfde huis woont als de kleinkinderen, omdat conflicten niet alleen kunnen leiden tot gespannen relaties, maar ook tot problemen met woonregelingen of hun financiële zekerheid. In sommige gevallen kan de oudere persoon merken dat hun bijdrage aan het huishouden gewaardeerd wordt als de kinderen jong zijn en meer zorg nodig hebben, maar dat dit verandert als de kinderen opgroeien of als de oudere persoon door zijn toenemende leeftijdsgerelateerde gezondheidsbehoeften niet meer in staat is om voor de kinderen te zorgen.

Net als andere familieregelingen kan de zorg voor kleinkinderen baat hebben bij eerlijke en open discussies tussen grootouders en ouders over verwachtingen, tijdsbesteding en kosten. Het kan ook helpen om deze discussies regelmatig te documenteren en te herzien om er zeker van te zijn dat iedereen tevreden blijft met de afspraken.

Oorzaken van conflicten

Hoewel de meeste families de regelingen voor iedereen positief zullen vinden, zijn er een aantal conflictgebieden die mensen ontevreden of gekwetst kunnen maken. In sommige situaties kan dit conflict leiden tot een breuk in de familierelatie en kan de grootouder het contact met zijn kleinkind worden geweigerd.

Je onder druk gezet voelen om te veel hooi op je vork te nemen

Een ouder persoon kan aanbieden om op zijn kleinkinderen te passen, denkend dat het een incidentele situatie zal zijn, om er vervolgens achter te komen dat hij regelmatig of meerdere keren per week op de kinderen past. Dit kan hun eigen activiteiten beperken en uitputtend zijn. Het kan ook betekenen dat de oudere zich onder druk gezet voelt om niet op vakantie te gaan, werk aan te nemen of vrijwilligerswerk te blijven doen omdat er van hem verwacht wordt dat hij op de kleinkinderen past.

Verwacht worden dat je voor de kosten opdraait

Sommige grootouders zorgen voor kinderen tijdens schoolvakanties en er kan van hen verwacht worden dat ze hen naar verschillende activiteiten brengen of voor entertainment en maaltijden zorgen. Dit roept de vraag op wie hiervoor moet betalen. Als de grootouder zich onder druk gezet voelt om uitgaven te doen die hij of zij zich niet kan veroorloven, of als zijn of haar vrijgevigheid als vanzelfsprekend wordt beschouwd, kan er een conflict ontstaan.

Niet gerespecteerd worden en verschillende opvoedingsstijlen

Grootouders kunnen merken dat hun kleinkinderen hen niet behandelen zoals ze verwachten behandeld te worden en kunnen teleurgesteld zijn als de ouders hun kinderen geen discipline bijbrengen of ingrijpen om dit op te lossen.

Grootouders kunnen het ook oneens zijn met de manier waarop de ouders hun kinderen opvoeden. Dit kan conflicten veroorzaken, vooral als de ouder het gevoel heeft dat hij ondermijnd wordt door een grootouder.

Dingen om te bespreken

Voordat je de zorg voor kleinkinderen op je neemt, zijn er een aantal zaken die nuttig kunnen zijn om te overwegen en te bespreken met de ouders.

Hoe vaak zou je voor je kleinkinderen willen zorgen? Wil je dat het af en toe gebeurt (als het nodig is) of regelmatig? Vind je het prettig om nee te zeggen als je andere plannen hebt? Begrijpen de ouders dat er momenten kunnen zijn dat je afwezig of niet beschikbaar bent?
Komen de kinderen naar jou toe of ga jij naar hen toe? Ben je tevreden met de auto of het openbaar vervoer die dit met zich meebrengt?
Als de kinderen bij jou thuis zijn, zorgen de ouders dan voor speelgoed, luiers, eten en snacks? Misschien wil je een kleine kas of een terugbetalingssysteem voor incidentele kosten bespreken.
De ouders hebben misschien andere regels en disciplinaire strategieën dan hoe jij je kinderen hebt opgevoed. Ben je bereid om de instructies van de ouders op te volgen over hoe ze het gedrag van hun kinderen moeten aanpakken? Ben je in staat om met de ouders te praten over je eigen verwachtingen over hoe je zelf behandeld wilt worden?
Als je woonafspraken gekoppeld zijn aan de zorg voor je kleinkinderen, zorg er dan voor dat je bedenkt wat er zou kunnen gebeuren als je de zorg niet meer kunt bieden of als de kinderen opgroeien en de zorg niet meer nodig hebben. Ben je nog steeds welkom om in het huis te wonen en doe je dat graag als de kinderen er niet zijn?
Denk ook eens aan je andere kinderen en kleinkinderen. Zou je hen ook kinderopvang willen kunnen bieden? Bedenk hoe je ervoor kunt zorgen dat je niet te veel hooi op je vork neemt en dat er geen wrok ontstaat onder je kinderen.

Bronnen

Grootouders die op kleinkinderen passen

Ondersteuning voor grootouderverzorgers

Ben je grootouder? Jouw juridische vragen beantwoord

Grootouderschap - Juridische kwesties voor ouderen

Veel intergenerationele huishoudens ontstaan als culturele norm of als een manier om te zorgen voor ouder wordende ouders of kleinkinderen. Maar het intergenerationele huishouden komt steeds vaker voor omdat een volwassen kind terugkeert naar het ouderlijk huis (of, in sommige gevallen, nooit is weggegaan).

Veel ouders steunen hun volwassen kinderen graag door hen een woning aan te bieden tijdens hun jonge volwassenheid terwijl ze studeren of sparen voor een eigen woning. Er zijn aanwijzingen dat de COVID-19 pandemie heeft geleid tot een toename van volwassen kinderen die terugkeren om bij hun ouders te wonen: een Australisch onderzoek van het Institute of Family Studies in juli 2020 toonde aan dat 21% van de 50- tot 59-jarigen thuiswonende kinderen had, terwijl dezelfde trend werd waargenomen in de Verenigde Staten.

De pandemie heeft een blijvende impact gehad op de werkgelegenheid en de betaalbaarheid van huisvesting, terwijl de gesloten grenzen een einde maakten aan overzeese reizen en mensen aanmoedigden om terug te keren naar Australië. Dit alles betekent dat volwassen kinderen een grotere kans lopen om financiële of huisvestingsproblemen te hebben, en hun ouders kunnen misschien helpen.

Hoewel veel volwassen kinderen zonder incidenten naar huis komen voor een kort bezoek, kunnen er familieconflicten en zelfs ouderenmishandeling ontstaan, vooral als het volwassen kind problemen heeft die hun gedrag beïnvloeden, zoals drugsmisbruik of onbehandelde geestelijke gezondheidsproblemen. Het is waarschijnlijk dat het volwassen kind naar huis is teruggekeerd vanwege een probleem of trauma in zijn of haar leven, wat aangeeft dat hij of zij het moeilijk heeft. Als het volwassen kind niet in staat is om toegang te krijgen tot de ondersteuning die het nodig heeft of om beslissingen te nemen om aan herstel te werken, kan de ouder in een moeilijke situatie terechtkomen.

Soms keert een volwassen kind terug naar huis en neemt zijn eigen kinderen mee. Dit kan een uitdaging zijn voor de oudere persoon, vooral als ze zich zorgen maken over de veiligheid van hun kleinkinderen en welke andere opties er zijn.

Net als alle andere gezinssituaties die te maken hebben met gedeelde woon- of financiële afspraken, kan de terugkeer van een volwassen kind naar huis baat hebben bij een eerlijk en open gesprek over wat er van iedereen wordt verwacht.

Het is niet onredelijk voor de oudere persoon om te willen dat hun volwassen kinderen op tijd het huis verlaten, vooral als ze grof of respectloos zijn. Het is ook niet onredelijk om een financiële bijdrage van het inwonende kind te verwachten en een tijdslimiet te stellen aan de regeling.

Redenen waarom een volwassen kind zou kunnen verhuizen

Het kan zijn dat het volwassen kind weer gaat studeren, of aan het sparen is om een huis te kopen, en dat de ouder een verblijfplaats heeft aangeboden als een manier om geld te besparen. Maar de meeste andere redenen die een volwassen kind kan hebben om opnieuw naar huis te verhuizen, komen voort uit een probleem of moeilijkheid waarmee het werd geconfronteerd en die zich kan vertalen in uitdagend gedrag.

Werkloosheid of financiële problemen

Het volwassen kind kan zijn baan verloren hebben of niet in staat zijn geweest om een lening af te betalen. Hoewel ze misschien maar een korte tijd hoeven te blijven tot ze weer op eigen benen kunnen staan, moet de oudere persoon overwegen welke andere steun (behalve huisvesting) het kind nodig heeft of verwacht en welke inspanningen het kind waarschijnlijk zal doen om de situatie te verhelpen.

Drugsmisbruik

Het volwassen kind kan te maken hebben met verslavingsproblemen die zich vertalen in problematisch gedrag.

Gokproblemen

Dit kan het gedrag en de financiële situatie van het volwassen kind beïnvloeden, wat tot conflicten kan leiden. In sommige gevallen kan dit ertoe leiden dat het volwassen kind financieel misbruik maakt van de oudere persoon of van hem/haar steelt.

Geestelijke gezondheidsproblemen

Hoewel veel mensen goed met hun geestelijke gezondheid kunnen omgaan en waar nodig behandeling en ondersteuning zoeken, blijkt dit voor sommigen erg moeilijk te zijn. Het kan de reden zijn waarom een volwassen kind naar huis terugkeert, en het kan hun gedrag beïnvloeden of veel zorg en steun van de ouder vragen.

Relatiebreuk of geweld binnen het gezin

Soms keert een volwassen kind terug naar het ouderlijk huis wanneer hun relatie beëindigd is of wanneer ze gevlucht zijn voor een gewelddadige partner. In sommige gevallen hebben ze geweld gepleegd tegen hun partner en zijn ze door een interventiebevel verplicht om hun eigen huis te verlaten.

Hoe een familieovereenkomst kan helpen

Als de basisregels en verwachtingen vanaf het begin van de afspraken worden gecommuniceerd, is de kans kleiner dat er later misverstanden of conflicten ontstaan.

Een familieovereenkomst kan het volgende omvatten:

hoe lang het familielid blijft
hoe het gezinslid zal bijdragen aan de huishoudelijke uitgaven
of het familielid andere mensen kan laten logeren (zoals een partner, vrienden of kinderen)
of er delen van het eigendom privé zijn
die verantwoordelijk is voor huishoudelijke taken, zoals maaltijden, schoonmaken en boodschappen doen
of drinken of roken is toegestaan in huis
of drugsgebruik of ander bepaald gedrag wordt getolereerd
hoe lang van tevoren het familielid op de hoogte moet worden gesteld als hij of zij moet vertrekken, bijvoorbeeld als hij of zij de regels overtreedt.

Kan een volwassen kind gedwongen worden te vertrekken?

De oudere heeft het recht om te kiezen wie er bij hem thuis woont en om een veilige en conflictvrije omgeving te hebben. Als een volwassen kind is teruggekeerd naar huis (of nooit is weggegaan) en de regeling niet goed werkt, kan de oudere persoon besluiten dat het tijd is voor hun kind om te vertrekken.

Als het volwassen kind weigert mee te gaan, is er geen eenvoudige manier om dit voor elkaar te krijgen. Een juridisch centrum of een dienst voor ouderenmishandeling kan advies geven. Dit kan inhouden dat je een brief of gesprekspunten opstelt waarin je het kind vraagt om te vertrekken.

Familiebemiddeling of geschillenbeslechting kan geschikt zijn als het volwassen kind bereid is om mee te doen en de oudere persoon bereid is om te onderhandelen. Het kan zijn dat ze besluiten dat het volwassen kind voor een korte periode kan blijven terwijl ze andere regelingen treffen, of dat er een aantal overeengekomen grenzen worden ingesteld, met dien verstande dat het volwassen kind moet vertrekken als het deze overeenkomst schendt.

Als het volwassen kind gewelddadig wordt tegen zijn ouder, kan het nodig zijn dat de oudere persoon een bevel tot interventie of vrees voor geweld aanvraagt, waardoor het volwassen kind uit huis wordt gezet. De politie kan dit bevel dan uitvoeren als het kind niet vrijwillig vertrekt. Diensten voor ouderenmishandeling of huiselijk geweld kunnen helpen met advies hierover en als de oudere persoon in gevaar is, moet hij of zij contact opnemen met de politie.

Ondersteuning voor de oudere persoon en ondersteuning voor het volwassen kind

Als het volwassen kind naar huis is teruggekeerd als reactie op een traumatische of moeilijke situatie in zijn eigen leven, kan het externe steun nodig hebben die verder gaat dan wat een ouder kan bieden.

In elke staat en op elk grondgebied zijn er verschillende ondersteuningsmogelijkheden voor mensen met psychische aandoeningen, drugs- en alcoholmisbruik of gokproblemen. Ouderen kunnen met hun eigen huisarts of een dienst voor ouderenmishandeling praten over welke dienst geschikt zou kunnen zijn voor hun familielid.

Het is ook belangrijk dat de oudere zelf steun zoekt. Het kan erg moeilijk zijn om een kind in nood te zien, vooral als hun gedrag schadelijk is voor henzelf of anderen.

Mind

Een dienstverlener in de geestelijke gezondheidszorg die de Carer Helpline (1300 554 660) beheert om familie, vrienden en verzorgers van mensen met psychische aandoeningen te ondersteunen.

Carer Gateway

Een landelijk netwerk dat verzorgers in contact brengt met ondersteuning in hun omgeving. Contact opnemen kan op 1800 422 737, maandag tot vrijdag van 8.00 tot 17.00 uur.